Падарожжа ў старажытны Лукомль

Аграгарадок Лукомль — адно з самых старажытных паселішчаў на тэрыторыі Беларусі (упершыню згадваецца ў 1078 годзе). Знаходзіцца яно ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. У былыя часы Лукомль нават быў сталіцай уласнага княства

 Але ў часы сярэднявечча княства паступова спасцігла заняпад, далейшага развіцця не адбылося. У 1563-м годзе маскоўскія войскі Івана Жахлівага, падчас Лівонскай вайны, зруйнавалі лукомльскі замак, разрабавалі і пабілі мясцовых жыхароў. Нягледзячы на гэта, жыццё мястэчка не згінула, гаспадарка ды дзейнасць рэлігійных устаноў паступова адрадзіліся. Вядома, што яшчэ ў 19-м стагоддзі тут існавалі Мікалаеўскі манастыр і касцёл, кляштар францысканцаў, праваслаўная царква, 3 сінагогі, народная вучэльня.

Апошнія цвікі ў старажытнае аблічча Лукомля забілі бальшавікі, а таксама немцы ў перыяд Другой сусветнай. Цяпер на месцы гістарычных аб’ектаў стаяць тыповыя будынкі сельсавету, вясковага клубу, а таксама двухпавярховыя сталінскія баракі. Дарэчы, некаторыя з іх у занядбанні.

Вось як адметна ўзгадвае Лукомль рускі акадэмік Баярынцаў у сваёй працы «Черта оседлости и русская революция»:

«Характерным примером совместной жизни славян и евреев является история Лукомля, расположенного в Белоруссии. В 14-15 веках это была столица особого удела, имела укреплённый замок и стала известна тем, что князь Иван Лукомский пытался убить Ивана III, а также активным участие в междоусобной борьбе».

Аб старажытнасці Лукомля падарожніку тут амаль нічога не нагадвае. Так цяпер выглядае цэнтр мястэчка:

Паводле аналізу пісьмовых і археалагічных крыніц Лукомльскай хронікі доктара гістарычных навук, прафесара Георгія Штыхава, у манаграфіі «Лукомль: археалагічны комплекс жалезнага веку і сярэднявечча», робіцца цікавая выснова, што першыя жыхары пасяліліся на Лукомльскім гарадзішчы на мяжы нашай эры. Гэта былі балты — носьбіты днепра-дзвінскай археалагічнай культуры.

У другой чвэрці І тысячагоддзя нашай эры сюды праніклі перасяленцы кіеўскай культуры, якіх большасць сучасных даследчыкаў лічыць славянамі. У трэцяй чвэрці І тысячагоддзя гарадзішча засялялі носьбіты банцараўскай культуры.

У апошніх стагоддзях І тысячагоддзя Лукомль становіцца адным з умацаваных цэнтраў летапісных крывічоў, якія пакінулі па сабе так званую археалагічную культуру смаленска-полацкіх доўгіх курганоў.

У перыяд Х стагоддзя Лукомль становіцца адным з гарадскіх цэнтраў Полацкага княства, уладу ў якім у гэты час бярэ ў свае рукі першы вядомы нам з летапісаў князь Рагвалод. У ХІ — ХІІІ стагоддзях Лукомль быў адной з полацкіх крэпасцей, якая ўпершыню згадваецца ў летапісе ў 1078 годзе ў сувязі з канфліктам паміж Усяславам Чарадзеем і Уладзімірам Манамахам.

У пачатку XIV стагоддзя Лукомль увайшоў у склад Вялікага Княства Літоўскага.

Такім да нашых дзён захавалася Лукомльскае замчышча. Побач з ім няма ні шыльды, гэтаксама ні лесвіцы, каб патрапіць на яго тэрыторыю:

Навокал – хараство прыроды:

Па вуліцы М.Горкага можна сустрэць тэрыторыю прыватнага княства (так свой маёнтак прадставіў нам яго гаспадар). На будынку і гаражы сапраўдны шэдэўр народнага мастацтва, зроблены з каляровых накрывак. Насупраць будынка – уласнаручна выкапаны маленькі вадаём з рэлакс-пляцоўкай.

У цэнтры ўвагі мясцовых уладаў – пашана байцоў Чырвонай арміі:

У аграгарадку працуюць 2 невялікія крамы. Хлебабулачныя вырабы прадаюцца ў адмысловай плёнцы. Усё як трэба:

Павольнае вясковае жыццё:

За ваколіцамі аграгарадка – Лукомльскае возера, дзе знаходзіцца вялізная цеплавая электрастанцыя. Дарэчы, гэта яна вырабляе электраэнергію для беларускай сталіцы.


Яшчэ адна з асаблівасцяў, якая з большага дажыла да нашых дзён – курганы і курганныя могільнікі, якіх у ваколіцах Лукомля даволі шмат. Такія могільнікі можна разглядаць як рэшткі некропаля старажытнага Лукомля. Напрыклад, у канцы 19-стагоддзя, за 0,9 км ад гарадзішча ва ўрочышчы Праклятае поле, была знойдзена курганная група, дзе 6 курганоў размяшчаліся ў 2 рады. Там былі знойдзены трупапалажэнні з вялікай колькасцю рэчаў, сярод якіх сякера-чакан, наканечнікі дзідаў, берасцянае вядро з жалезнымі абручамі.

Але і па сённяшні дзень недаследаванымі (і, магчыма, не знойдзенымі) застаюцца многія іншыя мясцовыя курганы і суседнія гарадзішчы. Недзе там, пад зямлёй, яны працягваюць захоўваць таямнічыя адметнасці культурнай даўніны.

 

Вам таксама можа спадабацца

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны.

Гэты сайт выкарыстоўвае Akismet для барацьбы са спамам. Даведайцеся пра тое, яе апрацоўваюцца вашы дадзеныя.