Дзе ў Мінску можна стварыць музей адной вуліцы?

Музей адной вуліцы я бачыў у Кіеве, на Андрэеўскім спуску, які яднае дзве гістарычныя часткі ўкраінскай сталіцы – Падол і Верхні горад.

Менавіта там жыў вядомы пісьменнік Міхаіл Булгакаў. Ужо доўгі час думаю – ці можна ў нашым Мінску стварыць такі музей? Калі так, то якая вуліца для гэтага найбольш падыходзе? Напрыклад, ад старажытнай Захар’еўскай цяпер амаль нічога не засталося, сёння – гэта праспект Незалежнасці. Ад Нямігі таксама. Лепшая кандыдатура – былая Падгорная, цяпер вуліца Маркса. Яна захавала, тут яшчэ можна пабачыць шмат якія пабудовы старога Мінска: тэатр, банк, сквер.

У канцы ХІХ стагоддзя, Падгорная вуліца, была элітнай… Яна забудоўвалася каменнымі дамамі, шмат з якіх і зараз, так бы мовіць, на сваім месцы. Імя ў гонар Карла Маркса вуліца атрымала ў 1922 годдзе. Дарэчы, раней на ёй быў помнік Марксу, але ў часы знакамітай перабудовы яго знеслі.

Дом № 5


Гэты дом, з чырвонай цэглы, сведка шэрагу падзей. Спачатку, да рэвалюцыі, тут была паліцыя, а ў рэвалюцыйным 1917 годдзе, тут нарадзілася міліцыя… Вядомы бальшавік М. Фрунзе не толькі ўзначаліў міліцыю, але і ўваходзіў у Мінскі Савет, а таксама кіраўніцтва Заходняга фронту. Апроч таго, Фрунзе тут рэдактаваў газету “Звязда”.

Дом № 12 з гарматай

Сёння – Нацыянальны музей гісторыі і культуры Беларусі (з 1967 года). Тут жа месціцца Дзяржаўны музей прыроды і экалогіі. Раней – галоўны банк Мінска. Таксама тут знаходзілася акцыянернае таварыства “Рускае пароходства”. І менавіта тут можна было б купіць квіточак у Амерыку, Афрыку, Канаду, Англію, ды ў іншыя краіны.

Дом № 17
Захаваўся, прычым, амаль некранутым. Мажліва, што жыхары гэтага дому сёння не ведаюць, якія тут ў свой час былі жарсці. Дом быў адданы таварыству аматараў прыгожых мастацтваў (існавала ў Мінску з 1899 па 1906 год). У складзе таварыства працавалі секцыі. Так, драматычная секцыя, ставіла п’есы Астроўскага, Дастаеўскага, Чэхава. Быў і самадзейны тэатр. Музычная секцыя мела аркестр, якім кіраваў Чавусаў. Мастацкая – арганізоўвала выставы графікі, жывапісу, скульптуры. Самай яркай была літаратурная секцыя, дзе праходзілі жаркія дэбаты. Сюды і прыязджалі лектары з Масквы і Пецярбургу. Членамі секцыі былі пісьменнік Я. Чырыкаў, рэдактар газеты “Северо-Западный край” М. Мысаўскі, народнік С. Кавалік, адвакат Д. Мейчык, палкоўнік С. Чэрапанаў, выкладчыкі мужчынскай гімназіі Мінска ды іншыя. У 1906 годдзе, за палітычную дзейнасць, таварыства было зачынена. Члены таварыства апынуліся пад пільным наглядам паліцыі.

Дом № 21
У доме 21 калісьці быў магазін Кругера. Там знаходзіліся пажарныя прыналежнасці, машыны, шалі, ліхтары. Чым не экспанаты для нашага музею адной вуліцы?

Дом № 29


Самае вядомае, дарэвалюцыйнае месца з захаваўшыхся на гэтай вуліцы. У 1899 годзе тут адчынілася Марыінская гімназія. Жаночая гімназія мела сем класаў. Вядома, што тут навучалася каля 560 вучаніц. У час Першай сусветнай вайны, тую гімназію перакінулі ў Прапойск (Слаўгарад), дзе потым яна і знікла. У гімназіі навучаліся: народная артыстка СССР Л. Ржэцкая, народная артыстка БССР В. Полла. Але ў 1920-х гадах тут зрабілі палітэхнікум, а з 1925 па 1932 год – Камуністычны ўніверсітэт, а пазней – аўтаматычная тэлефонная станцыя. Што сказаць, каларытны гмах…

Дом № 31


Гэты шэры гмах быў пабудаваны ў 1937 годдзе. Шмат гадоў тут была Вышэйшая партыйная школа. Зараз у гмаху – філфак БДУ.

Дом № 30


Тут жыла савецкая “знаць”. Дом памятае Жылуновіча, Чарвякова, Мазурава. Цяпер тут працуе Літаратурны музей Пятруся Броўкі. Рэдкі для Беларусі прыклад музея-кватэры. Будынак жа быў пабудаваны па праекце архітэктара Гая, у стыле мадэрн, як даходны дом.


Дом № 36 з кніжнай крамай


Тут кватэравалі і тварылі Янка Маўр, Пятрусь Глебка, Уладзімір Караткевіч і іншыя майстры. Тут Караткевіч напісаў “Дзікае паляванне караля Стаха”. Да рэвалюцыі тут было архітэктурна-будаўнічае бюро інжынераў Свянціцкага і Гая. Таксама тут знаходзіўся першы ў Мінску гараж “Мінск-аўтамабіль”, які займаўся тэхнічным абслугоўваннем, пракатам і продажам легкавых машын.

Тэатр імя Янкі Купалы


Былы Гарадскі тэатр. Закладзены яшчэ ў 1888 годдзе. Шмат гадоў Гарадскі тэатр быў галоўнай культурнай установай Мінска. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі тут праходзілі шматлікія з’езды, гэта ў гэтых сценах спрачаліся і абмяркоўвалі лёс краіны, гэта тут быў упершыню ўзняты бел-чырвона-белы сцяг як сімвал новай краіны Беларусь.

У 1920 годдзе тут адкрыўся Беларускі дзяржаўны тэатр. У 1944 годдзе тэатр атрымаў ганаровую назву імя Янкі Купалы. У 1958 годдзе будынак тэатру перабудавалі. Але дзесяць гадоў таму, улады вырашылі вярнуць яго гістарычнае аблічча – будынку вярнулі неабарончы выгляд. Шкада, але падчас гэтай рэстаўрацыі, будынак згубіў шмат чаго аўтэнтычнага.

Дом № 38

Адміністрацыя Прэзідэнта. Раней на тым месцы знаходзіўся палац графа Чапскага, вядомага гарадскога галавы. Гэты палац меў рысы неаготыкі, неабарока і неарэнесанса. У палацы размяшчаўся Мінскі грамадскі сход, які абараняў інтарэсы шляхты. Пазней тут працаваў вайсковы шпіталь. Неўзабаве, у 1939 годзе, савецкія ўлады вырашылі знесці гэты палац. Ужо пасля вайны тут і паўстаў будынак Кампартыі, які ў сярэдзіне 90-х стаў галоўнай візітоўкай першага прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

Помнік-танк

Некалі тут знаходзіўся Земскі сельскагаспадарчы музей, але бязлітасная вайна зрабіла пэўныя карэктывы. Цяпер тут помнік-танк, які ведаюць усе мінчукі. І ўсё яшчэ можна пачуць такі жарт: танк абавязкова выпаліць, калі побач пройдзе нявінная дзеўка. Але са дня ў дзень прабягаюць натоўпы школьніц і студэнтак, а танк усё маўчыць…

Такая яна вуліца Карла Маркса…

Вам таксама можа спадабацца

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны.

Гэты сайт выкарыстоўвае Akismet для барацьбы са спамам. Даведайцеся пра тое, яе апрацоўваюцца вашы дадзеныя.